Torres de Serranos
De Torres de Serranos is één van Valencia’s bekendste monumenten. De stadspoort staat symbool voor de macht van de middeleeuwse stad. Maar waarom staat deze poort hier nog steeds, terwijl bijna alle andere muren en poorten gesloopt zijn?



Alhoewel de naam Torres de Serranos het bekendst is, kun je ook andere namen tegenkomen. Serrans is de Valenciaanse variant van Serranos. Daarnaast wordt het gebouw ook vaak aangeduid als Puerta of Porta (“poort”), in plaats van Torres (“torens”).
Het is niet helemaal zeker waarom de poort zo genoemd is. Sommigen denken dat er tijdens de bouw een belangrijke familie in de straat direct achter de stadspoort woonde die Serranos heette. Anderen zeggen dat er in die wijk veel mensen woonden die afkomstig waren uit de regio Els Serrans. Ten slotte heb je de theorie dat de weg die onder deze poort door liep onder andere naar diezelfde regio ging, en dat de poort daarom Porta dels Serrans genoemd werd.
Geschiedenis van de torens
Al in de Romeinse tijd stond er een stadspoort op bijna dezelfde locatie. Dit was de plek waar de belangrijkste weg richting Barcelona begon. In de middeleeuwen bouwden ook de Moorse heersers van Valencia hier een stadspoort en een brug over de rivier.
Tussen twee vuren, dus nieuwe muren!
Rond 1350 was die Moorse muur erg ouderwets geworden. Tegelijkertijd dreigde er oorlog tussen twee Spaanse koninkrijken, Castilië en Aragon. Valencia hoorde bij Aragon. Beide landen werden geleid door koningen die Pedro heetten. In 1356 begon de Oorlog van de Twee Pedro’s, een conflict dat dertien jaar duurde!
Een paar jaar eerder had een overstroming van de Turia-rivier de oude muur zwaar beschadigd. Met de regelmatig terugkerende dreiging van het water én de oorlog die uitbarstte, besloot koning Pedro IV van Aragon dat het tijd was voor een volledig nieuwe stadsmuur.
De bouw van die nieuwe muur begon in 1356 en duurde veertien jaar. Dat kwam vooral doordat de constructie vanwege de oorlog regelmatig stilgelegd moest worden. Zo viel koning Pedro van Castilië de stad twee keer aan, in 1363 en 1364. Gelukkig kreeg hij het niet voor elkaar om Valencia te veroveren!
Een koninklijke poort
Toen de stadsmuur al meer dan twintig jaar lang stond, begon eindelijk de bouw van de Torres de Serranos. Daarmee werd een oudere poort vervangen. De bouw van de nieuwe poort duurde zo’n zes jaar, van 1392 tot 1398. De werkzaamheden vonden plaats onder leiding van bouwmeester Pere Balaguer, bekend van zijn werk aan de kerk van Santa Catalina en de kathedraal van Valencia.
De Torres de Serranos was de grootste en belangrijkste stadspoort van de stad. Balaguer wilde dat bezoekers herinnerd zouden worden aan de machtige koningen van Valencia. Daarom ‘kopieerde’ hij het ontwerp van de toegangspoort van het Monastir de Poblet, een belangrijk klooster in Catalonië waar onder andere koning Jaime I en koning Pedro IV waren begraven.
Achter slot en grendel
In 1586 brandde het stadhuis van Valencia af. Er moest een nieuw onderkomen worden gevonden voor criminelen die hier gevangen zaten. Het stadsbestuur liet daarom de Torres de Serranos aanpassen met een aantal cellen. Daar konden de gevangenen van adellijke rang ondergebracht worden. Voor driehonderd jaar bleef de stadspoort in gebruik als gevangenis.
Dankzij die functie kon de poort niet gesloopt worden in 1865. De gouverneur van Valencia gaf in dat jaar het bevel om alle stadsmuren af te breken. Ondanks dat de gevangenen een paar jaar later toch verhuisd werden, werd de poort alsnog de sloop gespaard. Dankzij dat besluit kun je tegenwoordig nog steeds dit prachtige monument bewonderen!
Beton, rijst en zand
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog van 1936-1939 deed de Torres de Serranos voor de laatste keer dienst als verdedigingswerk. Omdat Valencia verder van de frontlinie vandaan lag dan Madrid werden kunststukken uit het Prado Museum naar Valencia gebracht. Een deel hiervan werd op de begane grond van de stadspoort opgeslagen.
Het front was misschien ver weg, maar toch vonden er bombardementen plaats. Om de kunstwerken te beschermen, werd er op de eerste verdieping een dikke laag gewapend beton aangelegd. Daarbovenop kwam dikke laag rijst, met daarbovenop een dikke laag zand. Op de tweede verdieping lag nog meer zand, en bovenop de torens een extra laag zandzakken. Al die voorzorgsmaatregelen waren gelukkig niet nodig: de poort werd nooit geraakt door een bom!
Architectuur
Middeleeuwse verdedigingswerken hadden dikke muren, om projectielen van bijvoorbeeld katapulten te kunnen weerstaan. Je kunt dit goed zien als je op Plaça dels Furs staat, net achter de Torres de Serranos. De achterkant van de poort bestaat ook uit open bogen, in plaats van afgesloten muren. Zo kon een vijand die de poort veroverde zich niet verschuilen voor een tegenaanval vanuit de stad.
Pere Balaguer was een belangrijke architect van de Valenciaanse Gotiek. Je kunt twee typische kenmerken van die bouwstijl herkennen in de poort. Ten eerste is de grote trap waarmee je de toren beklimt hetzelfde als in veel paleizen en herenhuizen uit de middeleeuwen, en als in de tuin van de Lonja de la Seda. Aan de voorkant van de poort, boven de ingang en tussenin beide torens, zie je een prachtige decoratie van stenen lijnen over de muur lopen. Dit heet ‘blind maaswerk’, iets dat je ook terugvindt in de Micalet-klokkentoren en de Lonja de la Seda.
Net boven de ingang kun je het wapenschild van de koning van Aragon spotten: een schild met vier strepen, een helm erboven, en daarbovenop een draak. De muren en poorten van Valencia werden namelijk gebouwd op last van de koning.
Decor voor festiviteiten
Tegenwoordig worden de Torres de Serranos niet meer gebruikt tegen gevaar van buitenaf, als gevangenis, of voor het stallen van schilderijen. Vandaag de dag vinden er gezelligere activiteiten plaats!
Eén van de bekendste evenementen waarvoor de Torres de Serranos het decor is, heet La Crida. Deze “oproep” is de openingsceremonie van het jaarlijkse Fallas-festival. De Valencianen worden toegesproken door de vrouwelijke vertegenwoordigers van de stad, de Falleras Mayores. Ook vindt er tijdens de Crida een prachtige vuurwerk- en lichtshow plaats, waarbij de stadspoort altijd centraal staat.
Praktische informatie
- Plaza dels Furs
46003 Valencia - Maandag t/m zaterdag:10.00 - 19.00 uur
Zondag en feestdagen: 10.00 - 14.00 uur - €2,00
€1,00 voor kinderen tussen de 7 en 12 jaar, 65+ en groepen van > 10 personen
Gratis op zondag, feestdagen, en met de Valencia Tourist Card
Wist je dat...?
…als je vroeger te laat aankwam bij de stad de poorten gewoon dicht gingen? Je was dan gedwongen om buiten de muren te overnachten. Hier komt het Valenciaanse gezegde estar a la lluna de València vandaan: “onder de Valenciaanse maan zijn”. Deze uitdrukking wordt gebruikt om te praten over mensen die traag of verstrooid zijn!
Tips
- Let op de tijden! Ga op tijd naar beneden. Na sluitingstijd gaat de poort op slot en kan je niet meer in of uit de Torres de Serranos.