Palau de la Generalitat
Op het oudste plein van Valencia, Plaza de la Virgen, staan twee prachtige kerken. Hier tegenover, net achter een tuintje met sinaasappel- en citroenbomen, staat nog een prachtig gebouw. Dit is het Palau de la Generalitat, een middeleeuws paleis. Hier stuurt de regionale overheid Valencia aan.
Wat is de Generalitat Valenciana?
Belangrijk: de huidige en de historische Generalitat Valenciana delen hun naam, maar zijn niet dezelfde soort overheidsinstantie! Wat wel hetzelfde is, is het gebied waar ze verantwoordelijk voor zijn en het gebouw waar ze werken: het Palau de la Generalitat.
De middeleeuwse Generalitat
Vlak na de verovering van Valencia in 1238 richtte koning Jaime I het Koninkrijk van Valencia op. Daarbij hoorde ook een ‘volksvertegenwoordiging’: de Corts Valencianes. Die vertegenwoordigden echter lang niet iedereen. Alleen de adelstand, de geestelijkheid en de grote steden maakten hier deel van uit. Samen met de koning maakten de Corts Valencianes de wetten die in het Koninkrijk van Valencia golden.
Af en toe kregen de Corts een opdracht van de koning om een speciale belasting te heffen onder hun leden. Hier werd dan tijdelijk een commissie voor aangewezen: de Generalitat! De naam kwam van de belasting. Die heette namelijk les generalitats, oftewel “de algemene zaken”. Dit gebeurde voor de eerste keer in 1362, vanwege een oorlog waar de koning extra geld voor nodig had.
Ongeveer 600 jaar geleden waren de financiën van het koningshuis zo slecht geworden dat de belasting permanent geheven moest worden, in plaats van af en toe. Daarom werd vanaf 1418 ook de Generalitat een permanente overheidsinstantie. Naast de belastingen heffen, maakte de Generalitat ook regels voor dingen die niet belangrijk genoeg waren voor de Corts zelf. Een soort dagelijks bestuur van het koninkrijk dus!
De moderne Generalitat
In 1707 stond het Koninkrijk van Valencia aan de verliezende kant van een burgeroorlog in Spanje. Na dat verlies werd het zelfbestuur van dat koninkrijk opgeschort. Valencia werd daarmee eindelijk officieel onderdeel van Spanje. Dat betekende ook dat de middeleeuwse Generalitat niet meer nodig was. Het Palau de la Generalitat werd in de honderden jaren hierna eerst door een rechtbank gebruikt en later door de provinciale overheid.
In 1978 werd de eerste democratische grondwet na de Spaanse dictatuur aangenomen. Die grondwet legde onder andere vast dat Spanje opgedeeld werd in autonome regio’s. In het geval van Valencia viel die nieuwe regio qua grondgebied bijna exact samen met het middeleeuwse Koninkrijk van Valencia. Vandaar dat de regionale overheid hier vernoemd werd naar de oude Generalitat.
Maar er is dus wel een verschil. De middeleeuwse Generalitat was een commissie die namens de Corts Valencianes, de volksvertegenwoordiging, belastingen hief en regels maakte. De moderne Generalitat is de naam voor de hele regionale overheid, waar zowel de volksvertegenwoordiging als het Consell, het regionale kabinet, onder vallen. De middeleeuwse Generalitat lijkt dus meer op het moderne Consell dan op de moderne Generalitat.
De bouw van het Palau de la Generalitat
Al snel na de oprichting van de middeleeuwse Generalitat waren ze op zoek naar een vergaderruimte. Hiervoor werden eerst wat zaaltjes gehuurd van een notariswoning vlakbij Plaza de la Virgen. Naarmate er meer ambtenaren kwamen werken, moesten er telkens meer ruimtes worden gehuurd. Vandaar dat het op een gegeven moment voordeliger was om heel het huis op te kopen en wat aangrenzende woningen!
Prestige, pracht en praal
Maar in 1481 wilde de Generalitat meer: een volledig nieuw gebouw. Dit moest groter en mooier worden en zo beter passen bij de status van de commissie die het dagelijks bestuur van het koninkrijk in handen had. Joan Yvarra en Pere Compte werden aangesteld als bouwmeesters. Zij begonnen op datzelfde moment ook met een ander prestigeproject: de Lonja de la Seda.
Het paleis van waaruit de Generalitat het koninkrijk van Valencia bestuurde, moest dat koninkrijk ook fysiek vertegenwoordigen. De stenen kwamen uit de steengroeven van Godella en Rocafort, net buiten de stad. Tegeltjes werden gemaakt in Manises en Paterna, al eeuwenlang beroemd vanwege hun mooie keramiek. De marmer kwam uit het gebergte van Buixcarró, vlakbij Xàtiva. En verschillende Valenciaanse bossen leverden hout.
Meegaan met de tijd
Het lagere, centrale gedeelte van het paleis werd eerst gebouwd. Bijna veertig jaar later werd de eerste van de twee torens gebouwd. Dat was de toren op Plaza de la Virgen, tegenover de kathedraal en basiliek.
Net zoals bij de Lonja de la Seda, veranderde de cultuur tijdens de langdurige bouw. Toen ze begonnen, was Valenciaanse gotiek de populaire bouwstijl. Maar al snel begon de renaissance in Italië. Aangezien de paus destijds een Valenciaan was, kwam die nieuwe kunststroom ook snel naar Valencia. Hoe verder je omhoog kijkt bij de gevels van het Palau de la Generalitat, hoe meer renaissance-elementen erin terugkomen!
Laatkomertje
De toren die aan de kant van Plaça de Manises staat, is veel later gebouwd dan de rest van het Palau de la Generalitat. Het plan hiervoor kwam in 1580, vlak na de afronding van het paleis. Maar de uitvoering liet maar liefst 370 jaar op zich wachten! Deze toren werd voltooid in 1950. Om dit nieuwe stuk niet teveel uit de toom te laten vallen bij de rest van het gebouw, haalden de bouwlieden stenen uit de oorspronkelijke steengroeve van de rest van het paleis. Maar toen er niet genoeg steen beschikbaar bleek, werd een tweede bron aangesproken: brokstukken van gesloopte gebouwen uit dezelfde periode!
Het gedeelte van het paleis dat dateert uit de middeleeuwen wordt doorgaans ceremonieel gebruikt, bijvoorbeeld voor gala’s, persvoorlichtingen, of het ontvangen van belangrijke bezoekers. De nieuwe kant is een modern kantoor waar de politieke leiding en de ambtenaren van de Generalitat hun werk uitvoeren.
Architectuur
Het Palau de la Generalitat is gebouwd in een combinatie van twee architectuurstijlen: Valenciaanse gotiek en renaissance. De constructie duurde namelijk bijna een eeuw. De oorspronkelijke bouwmeesters overleden op een gegeven moment en hun plaatsvervangers namen nieuwe ideeën mee.
Binnen- en buitenlandse invloed
De renaissance begon in Italië, precies tijdens de ambtsperiode van de twee Borja-pausen. Die stuurden kunstenaars uit Italië terug naar Valencia, waar zij vandaan kwamen. Maar na enkele tientallen jaren begon Spanje haar eigen vorm van renaissancekunst te ontwikkelen. In de architectuur werd dit de Herreriaanse of Escurial-stijl genoemd, naar een prachtig paleis- en kloostercomplex vlakbij Madrid. De bovenkant van de torens van het Palau gebruiken dus deze Escurial-stijl!
De Studi Daurat en de Retret Daurat, de grote en kleine vergaderzaal, hebben wild versierde houten cassetteplafonds. Dit zijn plafonds waarin geometrische patronen zijn gemaakt, waarvan de vier- of achthoekige vakken wat hoger uitvallen dan de randen. Al deze cassettes zijn prachtig versierd met houtsnijwerk en goud. Vandaar de namen: de Gouden Zaal en het Gouden Vertrek. De ontwerpen zijn een combinatie van renaissancepatronen en mudéjar-versieringen: decoraties geïnspireerd door de oude islamitische kunst.
Volgens de regels
Het Palau de la Generalitat heet niet alleen maar een paleis omdat dat mooi klinkt, maar omdat het ook de bouwregels voor oude paleizen volgt. Die hebben doorgaans vier verdiepingen, waarvan de eerste verdieping de belangrijkste was. Daar woonde de adellijke familie. In het geval van dit paleis zijn op die verdieping de belangrijkste vergaderruimtes te vinden.
Tijdcapsule
Als je het originele gedeelte van het Palau bezoekt, valt het op hoe oud – maar mooi! – alles eruit ziet. Het is een zeldzaam voorbeeld van een gebouw uit de middeleeuwen dat nog steeds gebruikt wordt, maar slechts minimaal is aangepast. Praktisch alle ruimtes zijn nog exact zoals de middeleeuwse bouwmeesters ze ontwierpen! Dit geldt ook voor de patio’s. De enige aanpassing hier is dat ze tegenwoordig afgedekt zijn door glazen panelen, waar je vroeger onder de buitenlucht liep.
Praktische informatie
Locatie
Carrer de Cavallers 2
46001 Valencia
Website
Bezoek
In principe is dit gebouw niet te bezoeken, behalve op speciale (feest)dagen. Dit wordt doorgaans enkele weken van tevoren aangekondigd in het nieuws of op sociale media.
Af en toe worden er ook begeleide bezoeken georganiseerd door de Generalitat Valenciana zelf. Voor meer informatie kun je een e-mail sturen naar protocolo.visitaspalau@gva.es of bellen naar +34 963 424 636. Zorg ervoor dat je de onderstaande informatie paraat hebt:
- Aantal personen
- Plaats van herkomst en/of bedrijfsnaam
- Volledige naam en ID/paspoortnummer van de contactpersoon
- Mobiel telefoonnummer
- Voorkeursdata voor het bezoek
Wist je dat...
…dit gebouw in de middeleeuwen ook een speelkaartendrukkerij huisvestte? Kaartspelletjes waren één van de vijf producten waar de Generalitat destijds een speciale belasting over mocht heffen. De andere vier waren zout, sneeuw, buskruit en hoeden.
…het balkon op één van de hoeken later toegevoegd is, speciaal om de politieke leiders van Valencia een extra goed uitzicht te geven op één specifieke optocht? Het gaat om de optocht van Corpus Christi, eeuwenlang het grootste feest van Valencia. Deze komt al sinds 1355 – en nog steeds! – elk jaar precies onder dit balkon door.
…er verteld wordt dat dit paleis bespookt is? Ga mee met onze Mythen en Mysteriewandeling om erachter te komen wat er gebeurde!
Tips
- Wil je meer weten over de geschiedenis en cultuur van Valencia? Ga dan mee met onze begeleide stadswandeling, of ga zelf op pad met onze cultuurhistorische wandelroute!